Hoe ga je om met prestatiedruk?

Prestatiedruk is de druk die je voelt om te voldoen aan verwachtingen. Die verwachtingen kunnen van je ouders zijn, van vrienden of van andere mensen. Maar ook van jezelf. Soms helpt een beetje druk je om beter te presteren. Maar als de druk te hoog wordt, kan het leiden tot stress en onzekerheid.

Veel mensen leggen zichzelf onnodig veel druk op. Dat komt door onze cultuur, waarin we mensen afrekenen op hun prestaties. We leggen minder nadruk op andere dingen, zoals aardig zijn of vooruitgaan. Het is dus niet gek als jij last hebt van prestatiedruk, maar wel slim om er iets aan te doen.

Prestatiedruk uit zich op allerlei manieren. Misschien vind je vaak dat je dingen beter moet doen. Sommige mensen zijn alleen tevreden met hoge cijfers of geweldige scores. Anderen moeten de populairste zijn, overal aan meedoen of bij de top horen.

Soms voelt het alsof je de enige bent die hiermee worstelt. Zeker als het lijkt alsof mensen om je heen nergens last van hebben. Het kan erger worden als de groep waar jij mee omgaat goed presteert. En als mensen om je heen moeiteloos voor elkaar krijgen wat jou moeite kost.

Prestatiedruk kan lichamelijke klachten geven, zoals pijn, slaapproblemen of moeheid. Je kan sneller boos of geïrriteerd raken, minder zin hebben in dingen of je aandacht er niet bij kunnen houden.

Meestal is het een combinatie van de volgende oorzaken:

• Willen voldoen aan verwachtingen van anderen. Je ouders, collega’s, leraren of vrienden kunnen een sterk beeld hebben van wat ‘goed’ is. Als jij hieraan wilt voldoen, kan dat druk opleveren.

• Te hoge verwachtingen van jezelf. Je legt de lat hoog en denkt dat je alleen goed genoeg bent als je alles perfect doet. Waarschijnlijk heb je in je omgeving gezien dat geluk en succes aan prestaties werden gekoppeld. Daardoor denk je dat je niet gelukkig en succesvol kan zijn als je niet goed presteert. Misschien dragen sociale media hier ook wel aan bij. Daar delen mensen vaak hun betere momenten. Het is niet eerlijk om jezelf daarmee te vergelijken.

• Maatschappelijke druk. In onze maatschappij ligt veel nadruk op succesvol zijn en presteren. Mensen die wij ‘succesvol’ noemen, hebben uitzonderlijke prestaties geleverd. We zeggen niet dat iemand succesvol is als ze altijd aardig zijn, bijvoorbeeld.

Je kan te weinig aan jezelf toekomen, omdat je het gevoel hebt dat je altijd iets moet doen. Als de prestatiedruk lang duurt, kan je stressklachten krijgen zoals hoofdpijn, gespannen spieren en slecht slapen. Misschien vind je het moeilijk om te ontspannen of om plezier te voelen. Sommige mensen ontwikkelen faalangst of perfectionisme, waardoor de druk verder oploopt. In ernstige gevallen kan de stress zelfs zorgen voor overspannenheid en burn-out.